Schots met 4…, Lc5

Deze stelling is wel bekend. Het is Schots. Wit heeft ruimte gepakt in het centrum, maar dat heeft een beetje tijd gekost, zwart heeft met 4…, Lc5 een tweede stuk in het spel gebracht en valt het witte paard aan. Een andere veel gespeelde zet van zwart is hier 4…, Pf6, waarmee pion e4 op de korrel wordt genomen.

Voor degenen die bovenstaande stelling nog niet van buiten kennen, waarom speelt wit hier eigenlijk zelden 5. Pxc6?.
Dit heeft een tactische reden. In schaken gaan zogenaamd positiespel en tactiek altijd hand in hand. Met kleine tactische finesses kunnen kleine positionele voordeeltjes worden behaald. Andersom geldt dat als de stukken goed samenwerken er vaak leuke tactische grappen mogelijk zijn.

Wit speelt hier meestal 5. Le3, om het paard te dekken. Ook staan de loper op e3 en die op c5 nu dreigend tegenover elkaar. Wat dreigt wit nu?

Consistent met zijn vorige zet valt zwart het witte paard nog maar eens aan met 5…, Df6 en wit dekt 6. c3. Nu ontwikkelt zwart zijn andere paard met 6…, Pge7. Nu heeft hij een oogje op het veld d5, een veld dat zwart tot nu toe heeft verwaarloosd.

Wit heeft nu meerdere mogelijkheden. Even voor de scherpte: Waarom behoort 7. Pxc6 daar eigenlijk niet toe?
Wel mogelijk is 7. Pc2. Deze zet heft iets van de spanning in de stelling op: het paard op d4 heeft zich vrijwillig teruggetrokken. Anderzijds dekt de witte dame nu het veld d5 af, zodat de witte invloed op dat centrumveld weer wat toeneemt.

Een andere manier om veld d5 te dekken is met de actieve zet 7. Lc4. Wit ontwikkelt hierbij een nieuw stuk en handhaaft de spanning. Zwart was d7-d5 van plan maar dit is nu verhinderd. Een zet als d7-d5 is een bevrijdingszet. Wit heeft meer ruimte in het centrum: hij is de enige met een pion erin. Als zwart d7-d5 kan doorzetten heeft hij er ook een, en wit heeft geen ruimteoverwicht meer.

Zwart heeft nu de mogelijkheid om zich met 7…, d6 bij de stand van zaken neer te leggen. Zwart wil het dan vooral hebben van actief stukkenspel. Dit wordt het meest gedaan, denk ik. Mij spreekt echter ook de mogelijkheid 7…, 0-0 aan. Hiermee geeft zwart nog niet de mogelijkheid op om in 1 keer d7-d5 op te spelen, zonder tijdsverlies. Wit rokeert ook kort: 8. 0-0.

En nu grijpt zwart mis. Wat is er logischer dan het ondersteunen van de d-pion in een poging om d7-d5 door te zetten?
8…, Td8?

Hoe profiteert wit hier van de zwarte fout? Dit is weer een voorbeeld van hoe tactiek en positiespel met elkaar zijn verweven. Wanneer je hier altijd al op alles de juiste antwoorden geeft is het misschien leuk eens te wachten tot een ander het ziet.

Dan nog een vraag. Kan wit niet nog meer ruimte pakken na 8…, Td8 met 9. f4? Het idee is om na d7-d5 eerst e4-e5 erdoor te drukken. Dit valt de zwarte dame aan. Als wit deze pionnenstructuur voor elkaar krijgt heeft hij weer een klein ruimtevoordeel. Maar dit keer is het zwart die het idee weerlegt! Hoe?

Tenslotte een discussievraag. Wie heeft er een idee hoe zwart het wel zou kunnen aanpakken in plaats van 8…, Td8?
Ik heb zelf wel een leuk idee, maar ik weet niet of het een nieuwtje is of niet… Have fun!

12 reacties
  1. Ok het heeft al even geduurd, en het is zonde om de inspanningen van iemand onbeantwoord te laten. Hier een paar ideetjes om de discussie te openen. Je kunt het zo kopieren en in een pgn file ploffen. Dit zijn gewoon wat ideetjes en dingen die ik me nog herinner van deze variant, die ik vaak met zwart heb gespeeld. Even geen Fritz erbij..want dan is de aardigheid er af.

    [Uitslag “*”]
    [MLNrOfMoves “13”]
    [MLFlags “000110”]

    1. e4 e5 2. Pf3 Pc6 3. d4 exd4 4. Pxd4 Lc5 5. Le3

    [5. Pxc6 Df6 6. Df3 Dxc6
    {Dit is volgens mij een normale variant…of ik heb hier iets gemist.}]

    5… Df6
    6. c3 Pge7 7. Lc4

    [7. Pxc6 Lxe3 8. fxe3 {Met een verminkte pionstructuur.}]

    7…
    O-O 8. O-O Td8

    {Rare zet, in de oude varianten die ik me herinner knalt zwart gewoon op een gegeven moment d5 erin, of hij speelt d6 om de loper te dekken.}
    [8… Pe5 9. Lb3 d5 10. exd5

    [10. Lxd5 Pxd5 11. exd5 Pg4 12. Pc2 De5 13. g3 Pxe3
    14. Pxe3 Lxe3 15. Te1 Lxf2+ 16. Kxf2 Df6+] 10… Pg4
    {Ik heb hier wat ideetjes die gebaseerd zijn op het (tijdelijke) offer d5 en Pg4. Ik heb zelf even gekeken welke zetten interessant waren, zonder Fritz…want ik denk dat die wel raad weet met de zwarte stelling op een gegeven moment. Het idee is..als wit de pion wil houden zijn de d en f pion zwak, en ook het veld g3 nadat wit noodgedwongen h3 speelt.}
    11. Pc2

    [11. Te1 Dh4 12. h3 Pxe3 13. Txe3

    [13. fxe3 Dg3 14. Kh1 Ld6 15. Pf3 Pf5]
    13… Lxd4 14. cxd4 Pf5
    {En ik denk dat wit niet heel blij is met zijn extra pion}] 11… Lxe3

    [11…
    De5 12. g3 Pxe3

    [12… Dh5 13. h4 {Wel lastig, maar het pent de zwarte dame ook}
    ] 13. Pxe3 Lxe3 14. Te1 Lxf2+ 15. Kxf2 Df6+ 16. Df3
    {Zwart heeft de pion in elk geval terug.}] 12. fxe3

    [12. Pxe3 Pxe3 13. fxe3 De5
    14. Dd2] 12… Dh6 13. h3 Pxe3 14. Pxe3 Dxe3+ 15. Kh1 Pf5]

    9. f4

    {Ongetwijfeld niet goed, anders zou het geen opgave zijn. f4 is op zich lastig om de dame op te jagen en zo, maar Pd4 is nu half gepend.}
    [9. Pxc6 {Een voor de hand liggende tactiek, nu Lc5 nog hangt.} 9… Dxc6

    [9…
    Lxe3 10. Pxe7+ Dxe7 11. fxe3
    {Zwart kan niet meer inslaan met mat op f2 en verliest gewoon een stuk.}] 10.
    Lxf7+ Kxf7 11. Dh5+ Kg8

    [11… g6
    {Wit kan inslaan op h7, het ziet er allemaal gevaarlijk uit, maar het is (voor mij in elk geval!) niet zo duidelijk en in elk geval niet nodig om een stuk te offeren.}
    12. Dxh7+

    [12. Dxc5 {Zwart kan nemen op e4, maar dit maakt het erger.} 12…
    Dxe4 {Wit kan een pion nemen of aanvallen en staat hoe dan ook beter.} 13. Pd2

    [
    13. Dxc7]] 12… Kf6 13. Dh4+

    [13. e5+ Ke6 14. Dh3+ Kf7] 13… Kg7 14. Lh6+ Kg8]
    12. Lxc5 Dxe4 13. Pd2 {Inslaan kost gewoon het paard op e7 lijkt me}]

    9… d5 10.
    e5

    [10. exd5 Pxd5 11. Lxd5

    [11. Lf2 Lxd4 12. Lxd4 Pxd4 13. Dxd4

    [13. Lxd5 Txd5
    14. cxd4 Dxd4+ {Of de toren, maar ook met pionwinst.}] 13… Dxd4+ 14. cxd4 Pe3
    15. Tc1 Txd4 {Zwart houdt minimaal een pion en het loperpaar.}] 11… Txd5
    {Zwart heeft zich volkomen bevrijd en de druk op d4 is enorm.}]

    10… Pxe5 11.
    fxe5 Dxe5 12. Df3 dxc4 13. Dxf7+ Kh8 14. Df4

    {Zwart heeft het loperpaar, ik zou niet heel trots zijn op de extra c-pion, maar hij staat er nu nog.}

    *

  2. Mooi stuk Roel 🙂 had nog geen tijd gevonden om je analyse eer aan te doen. Een vraagje: heb je ook gekeken naar 8…, Pe5 (ipv de inderdaad rare zet 8…, Td8, waarop je de weerlegging hebt gevonden!) 9. Le2!? De bedoeling is om na 9…, d5 met 10.f4 het paard een schop te geven. Na 10…, Pc4?! 11. Lxc4, dxc4 heeft wit een veelbelovende meerderheid op de koningsvleugel lijkt me!

    Je variant op 9.f4? van wit klopt nog niet. 9…, d5! is inderdaad de zet, maar na 10. e5 doet zwart geen 10…., Pxe5? wegens 11. fxe5, Dxe5 12. Lf4! en wit blijft een stuk voor al is het dan tegen twee pionnen. Zwart heeft een sterkere 10e zet!

    Tenslotte had ik een ander idee dan 8…, Pe5 … maar dat is een kwestie van discussie, smaak, etc.

  3. Tja, ik begrijp het dat mensen er niet naar hebben gekeken, want eerlijk gezegd ziet het eruit als een vreselijke kluwen van varianten zonder pgn bestand.

    Ik bedoelde inderdaad de zet Pe5, maar wel ook met het pionoffer d5. (Je valt eerst met tempo de loper aan en dan offer je de pion.)

    Als ik tijd heb zal ik nog even naar de variant kijken en de subvarianten en de foute tiende zet weggooien!

  4. Nieuwe poging! Heb zo veel mogelijk weggegooid. Als andere tiende zet kon ik alleen Dh6 bedenken…het wint denk ik een pion?

    Tegen Le2 heb ik niks bijzonders denk ik! Misschien kan zwart Dg6 spelen? Dat dekt g4 voor het paard en stelt f4 nog even uit…na d6 of d5 kan het paard weer naar g4…het is maar een idee.

    1. e4 e5 2. Pf3 Pc6 3. d4 exd4 4. Pxd4 Lc5 5. Le3 Df6 6. c3 Pge7 7. Lc4 O-O 8.
    O-O Pe5

    [8… Td8 9. f4 d5 10. exd5

    [10. e5 Dh6] 10… Pxd5] 9. Le2 Dg6
    {Ik ging uit van Lb3. Misschien is d5 niet zo nodig na Le2. Het paard kan niet naar g4…Dus misschien even pion e4 pesten en dan nog d6 of d5 spelen? g4 is dan weer voldoende gedekt. Het oogt allemaal wel wat gammel.}
    *

  5. Krijg nou wat. Ik dacht dat Roel de variantenboom had gemaakt. Maar nu zie ik dat jij het bent Roelof! 9…, Dg6 is een interessante suggestie. Daar kom ik nog op terug.

    Een ander aardig idee is om de zetten om te draaien. Dus eerst 8…, d5 9. exd5 en dan pas 9…, Pe5. Als wit dan Le2 doet kan zwart eenvoudig op d5 slaan. Doet wit Lb3 dan is jouw variant weer bereikt. Maar wit heeft nog een andere mogelijkheid: 10. Pc2!? een tussenzet die de loper op c4 gewoon in laat staan!

    Zelf had ik een heel ander idee, misschien dat ik daar later nog een partijfragmentje van post. Maar hier geldt niet zozeer goed en fout, het zijn gewoon stellingen met meerdere interessante mogelijkheden.

    Je zet 10…, Dh6! is inderdaad correct. Wit moet de loper op c4 terugtrekken waarna zwart met Pxe5! (de pion op f4 is gepend) de trots van de witte stelling verwijdert.

  6. Ach ja, je bent niet de eerste die dat denkt.

    Ik heb het opgezocht en inmiddels zitten we gewoon in de theorie. In de krant van afgelopen maandag kun je een partij vinden van Najditsch die een soortgelijke stelling speelde. De complicaties zijn interessant.

    Karpov stelt de volgende variant voor zwart voor:

    1.e4 e5 2.Pf3 Pc6 3.d4 exd 4.Pxd4 Lxc5 5.Le3 Df6 6.c3 Pge7 7.Lc4 Pe5 8.Le2 d5 9.0-0 Dg6 10.exd Lh3 11.Lf3 en dan verdwijnt de witte loper. ”mit verteilten chancen,” aldus Karpov.

    Nu zal het niet iedereen zijn bevallen de zwarte loper op h3 toe te laten, want sommige witspelers probeerden dit te voorkomen met Kh1 en f3. Wit laat zijn e-pion dan tijdelijk hangen, maar zwart kan deze beter niet nemen met de dame van g6.

    De partij van Najditsch ging zo:
    1. e4 e5 2. Pf3 Pc6 3. d4 exd4 4. Pxd4 Lc5 5. Le3 Df6 6. c3 Pge7 7. Lc4 Pe5 8.
    Le2 Dg6 9. O-O d6 10. f3 O-O 11. Kh1 d5 12. f4 Dxe4 13. b4 Lb6 14. Lg1 Lh3 15.
    Tf2 Lxd4 16. cxd4 Pg4 17. Tf3 Lxg2+ 18. Kxg2 Pf5 19. Dd2 Ph4+ 20. Kg3 Dg6 21.
    Kxh4 Pf6 22. Te3 Dxg1 23. Lf3 Tae8 24. Te5 Pe4 25. Lxe4 Txe5 26. dxe5 dxe4 27.
    a4 e3 28. De2 Te8 0-1

    Jouw suggesties: Ik denk wel dat eerst Pe5 beter is, na eerst d5 kan wit tussendoor op c6 slaan en dat is toch vervelend.

    Pc2 ziet er speelbaar uit, Na loperruil (Pxc4 en Lxc5) staat zwart gewoon ok denk ik.

  7. Misschien is b6 wel een leuke op zet 8. Met het idee van Lb7, Pe5 en Dg6 ofzo….

    Of direct Dg6 met het idee om wat stukken weg te ruilen.

  8. Roelof, thx voor de interessante nieuwe varianten, waarin zwart geen 7…, 0-0 doet, maar ook geen 7…, d6 (wat ik nog aangaf) maar 7…, Pe5! Dit geeft natuurlijk weer aanleiding tot een net weer anders variantencomplex.

    reagerend op jouw reactie op mijn suggesties: het tussendoor slaan op c6 ziet er inderdaad ook goed uit. Na Dxc6 kan wit een pion winnen op d5.

    het idee 8…, b6 van Bas: wie weet leuk? Zwart dekt de loper op c5, dat kan soms ook handig zijn. En na 9. f4? zou zwart kunnen terugslaan met 9…, d5.

  9. Ik bedoelde nieuw hier in dit voorbeeld :). Paul van der Sterren schrijft in de wereld van de schaakopening dat wit in de stelling na 9…, Dg6 in de variant van Karpov sterk 10. Lh5! kan doen.

    Wat Najditsch doet is weer net iets anders. Hij doet geen 8…, d5, maar 8…, Dg6 9.0-0, en nu geen 9…, d5 maar 9…., d6. Wellicht is hij nu na 10. Lh5 wel van plan om op e4 te nemen met de dame, omdat het paard op e5 en de loper op c5 nu gedekt staan, en de dame iets meer lucht heeft.

  10. Ja, het is verbazend wat je ontdekt als je de theorie aan een kritisch onderzoek onderwerpt. Karpov stelt 10.exd5 voor als hoofdvariant, maar Lh5 acht hij interessant.

    1. e4 e5 2. Pf3 Pc6 3. d4 exd4 4. Pxd4 Lc5 5. Le3 Df6 6. c3 Pge7 7. Lc4 Pe5 8.
    Le2 d5 9. O-O Dg6 10. Lh5!?

    In der Partie Ehlvest-Beljawski, Reykjavik 1991 folgte darauf

    10… Dxe4 11.
    Pd2 Dd3 12. P4f3 Ld6 13. Pxe5 Lxe5 14. Lc5 g6 15. Le2 Df5 16. Pf3 Lf6 17. Te1
    O-O 18. Ld3 Dd7 19. Pe5 Dd8 20. Df3

    {Und weiss hat fuer den geopferten Bauern gute Kompensation}

    *

.