onverwacht

Vandaag is het 10 april, veel bekersucces MSV1! (Update: helaas, het mocht niet zo zijn! Op schaakbond.nl zijn de resultaten al bekend) Als je als supporter eens binnenloopt rond de tijdnoodfase zou je zomaar vuurwerk als wat hier volgt kunnen zien, uit een van de eerste ronden van de KNSB competitie. De tegenstander van Dennis stond prachtig met zijn verbonden centrum-vrijpionnen, maar heeft net een steekje laten vallen. Hoe profiteerde Dennis?

1…, Pxd5! (Theo)

Wit is de trots van zijn stelling kwijt, de gedekte vrijpion op d5. Dat is psychologisch zwaar te verwerken. Op zo’n moment moet je vergeten dat je beter stond, en er gewoon maar het beste van maken. Wit koos voor

2. Pg4

Mij lijkt 2. f4! een betere zet, al heeft zwart ook hier veel spel. Maar na de tekstzet stond de volgende stelling op het bord:

Ik zat hier wat te rekenen als toeschouwer: 2…, Lxe2 3. Texe2, Pc3 4. Txd6, Pxe2 5. Td7+, hmm…, wit lijkt wat koninsgaanval te hebben, en de vrije e-pion ziet er niet ongevaarlijk uit. Mis ik iets hier? Of mis ik misschien wel drie of vier zaken?

Inderdaad mis ik meerdere dingen. De belangrijkste in bovenstaande variant is dat slaan niet verplicht is in schaken. Zie onderstaand diagram.

In plaats van 4…Pxe2? speelt zwart 4…, Tb8! (Bart, Theo) met ontzettende koningsaanval. Wit reageert het best met 5. Td7+! (Bart), Kf8 6. Td1 Niet 6. Te1??, Tb2! met ondekbaar mat 6…, Pxd1 Zwart slaat de actiefste toren eraf. Wit reageert nu het best met 7. Pf6! Daarom was het sterk even de zwarte koning naar f8 te dwingen. De dreigende vork op d7 geeft wit de tijd om het paard naar d5 te spelen om het zwarte paard van c3 te houden. Maar zwart lijkt een winnend eindspel te kunnen krijgen, bijvoorbeeld met 7…,Tb2!

Theo gaf al aan dat 3. Tdxe2 sterker is, al lijkt het niet gevaarlijk voor zwart. Andere mogelijkheden om te onderzoeken zijn nog 3. exd5 en 3. Txd5. Maar ook zwart heeft nog andere opties. Dennis koos 2…h5! Een leuke tussenzet. Wit moet wel even een stapje terug doen, want na 3. exd5? hxg4 4. fxg4 zit zijn paard in een soort eeuwige penning. 3. Pf2. Zie diagram.

Op dit moment zag ik nog een mogelijkheid voor zwart, behalve 3…, Lxe2. Maar ik dacht dat het niet kon: 3…, Pb4 4. Txd6, Pc2+ 5. Kb1, Pxe1 6. Txa6 en wit heeft een stuk meer. Klopt dit oordeel?

Eens even kijken:

Dennis zei hier tegen mij na afloop: “Hier begint het pas!” Wederom komt zwart met een onverwachte uithaal, en ook nog met dezelfde zet als eerder: 6…, Tb8+!. Als wit de hoek ingaat komt er weer een mooi matbeeld. Gaat wit naar c1 dan loopt zwart door met de a-pion en wint de kwaliteit. Dus: 7. Ka2, Tb2+ 8. Kxa3, Txe2. Dit eindspel staat waarschijnlijk verloren voor wit: zijn koning staat veel te ver van de koningsvleugel verwijderd, waar de zwarte h-pion klaar staat om de strijd te beslissen. Wit kan de loper op a6 dus niet slaan en moet proberen in troebel water te vissen met 6. Pd4. Merk op hoe sterk de zet 2…, h5! was! Zonder die zet zou het witte paard nog op g4 staan en zou de gecombineerde kracht van de paarden op d4 en g4 wit een koningsaanval bezorgen, eventueel na nog een tussenschaakje op d7! Dennis vertrouwde 3…,Pb4 toch niet helemaal achter het bord en koos voor

3…, Lxe2.

We hebben al gezien wat voor rampspoed wit te wachten staat na 4. Texe2. Wit reageerde hier sterk met

4. exd5, Lb5 5. Pe4

Wit moet stukken op het bord houden. In het eindspel wordt het een nadeel dat zijn koning zo ver bij de koningsvleugel vandaan staat, waar zwart de laatste witte pionnen zou kunnen opruimen om te promoveren. Met de torens op het bord kan wit met zijn paard in het centrum en de vrije d-pion en de zwakke pion op g6 nog proberen een koningsaanval op touw te zetten. Wit liet zijn kansen hierop echter glippen en Dennis won uiteindelijk fraai in een eindspel van loper tegen paard.

Nog een paar slotopmerkingen: Theo merkte op dat de gevolgen van 1…,Pxd5 lastig helemaal door te rekenen zijn. Achter het bord lijkt mij dit ook niet te doen. Anne Bert merkte op dat als zwart kon toveren hij het hele pionnenblokje zou opeten met zijn paard. Inderdaad is dit een reele optie als wit 2.f4!? speelt: 2…,Pxf4!? 3. Txd6, Lxe2 4. Pc6, Txe4 en het hele witte pionnenblokje is verdwenen! Wat meer beschouwend: Na 1…, Pxd5 van zwart wordt de stelling plotseling enorm tactisch. Tussenzetten spelen hier een belangrijke rol. Beide partijen hebben kansen op een felle koningsaanval, wat verrassend is met zo weinig stukken! Wit heeft hierbij het nadeel dat als geen van beide aanvallen doorslaat hij vaak in een verliezend eindspel terechtkomt. Hij heeft zelf geen pionnen meer op de damevleugel, zodat die strijd op de koninsgsvleugel zal worden gestreden, waar zijn koning ver vandaan staat. Met dit in het achterhoofd is er nog een aardige variant, waar wit probeert zo snel mogelijk wat zwarte koningsvleugelpionnen op probeert te ruimen: 2. Pxg6!? hxg6 (Natuurlijk is terugslaan niet verplicht…) 3. Pc1! Wit zal het stuk nu weer terugkrijgen. Als hij er ook nog in zou slagen de g-pion te ruilen komt de remise in zicht. Voor wie het aardig lijkt een leuke stelling om nog wat op te zweten!

13 reacties
  1. Pxd5 !
    ik vind het lastig om alles helemaal door te rekenen maar volgens mij kan zwart met deze zet de sterke pionnenstelling van wit in het centrum slechten en na afruil van diverse stukken een pion winnen.

  2. als hij kon toveren blies hij met zwarte paard hele pionnen stelling aan diggelen hihihihih……..

  3. Helemaal goed allebei, zoals we nog gaan zien kan zwart inderdaad toveren in het vervolg, als wit meewerkt. 1…, Pxd5! Hoe nu met wit te spelen?

  4. Even uit mijn hoofd: niet 4..,Pxe2 maar 4…,Tb8 ziet er veelbelovend uit vanwege de matdreiging Tb1 bv. : 5 Te1?? 6 Tb2 0-1
    of 5 Td7+ ,Kf8 6 Td1,Pxd1 met de dreiging 7..,Pc3

  5. mooi Bart, ik had 6…. Tb2 over het hoofd gezien.
    Is dit de oplossing die je voor ogen had Richard?
    (Als wit meewerkt, zoals je al schreef, en 3. Texe2 speelt ipv het betere Tdxe2)

  6. dat is inderdaad pas schaken, niet? Zo’n zet als 4…, Tb8! onderscheid dit spel van dammen ;-). Knap dat je die had overwogen, Theo, zelfs al miste je dan 6…, Tb2. Bij mij duurde het erg lang voor ik deze zet overwoog.

    @Roel, op welke zet overweeg je Tdd8?

  7. Sorry, dat ziet er prima uit. Maar gezien tijdnood overweeg ik 2. … Tdd8. Pion gewonnen, toch?

  8. Dank je wel Richard. Dat zijn inderdaad combinaties om van te genieten.

    @ Roel, met 2…… Tdd8 wint wit toch gewoon een paard tegen 2 pionnnen?
    (3. exd5, Lxe2 4.Texe2, Txe2 5.Txe2, Txd5) Of zie ik iets over het hoofd.

  9. Ik zal mij verder inderdaad onthouden van enig schaaktechnisch antwoord :). Iemand zin om te dammen?

  10. Hey Marc! kunnen berichten ook worden geordend op wanneer ze het laatsts zijn bewerkt? Het lijkt mij aardig de laatst gewijzigde stukjes bovenaan te zien in de lijst van berichten!

.