Zwarte velden en ontwikkelingsvoorsprong


RB - Jos ten Hacken, na 13...,Le7

Uit de laatste KNSB ronde, ik had hier wit. Ik sta een pionnetje achter. Zwart heeft een loperpaar. Hij heeft ook twee centrumpionnen. Wat is er voor de witte stelling te zeggen? Zwart heeft zwakke zwarte velden. En wit heeft een ontwikkelingsvoorsprong.

1. Pbc5!?

Wit speelt op koningsaanval. Met 1. Pb6 kon wit een kwaliteit winnen, maar zwart kan zijn koning in veiligheid brengen, bijvoorbeeld: 1…0-0 2. Pc5! Om zwart niet het loperpaar te laten: nu moet hij een van zijn lopers ruilen. In beide gevallen heeft zwart enige compensatie.

1…Dc6 2. Pxb7, Dxa4

Als zwart het andere paard pakt (2…, Dxb7) dan speelt wit 3. Pb6 en nu moet zwart weer de kwaliteit geven met de korte rokade.

3. Pd6+, Kf8

Zwart besluit de rokade op te geven. Ook 3…, Lxd6 4. Dxd6 is geen pretje: wit heeft een sterke controle op de zwarte velden en verhindert voor het moment de zwarte rokade.


Stelling na 3...Kf8

4. Pc8!?, Dc6 5. Pxe7, Kxe7 6. Dxb4+

6. f5!?

6…d6 7. Tad1

Hier kon wit met 7. f5, e5 8. Dh4 praktisch de pionzet 8…f6 afdwingen: een kleine verzwakking. Zo kan het zwarte paard niet meer naar f6. Wit kan verder met 9. c4, Pd7 10. Tad1 met de bedoeling te verdubbelen op de d-lijn als in de partij.

7…Pd7 8. f5, e5 9. Tf2

Stelling na Tf1-f2

Wit heeft behoorlijke druk tegen de pion op d6. Zwarts laatste kans om te vechten is 9…, a5 (André). Het idee is om de pion op d6 vanaf de zijkant te dekken met Ta8-a6. Na 10. Da3, Ta6 11. Tfd2, Dc7 staat wit echter nog steeds beter.

9…, Tab8?! 10. Da3

Nu valt er niets redelijks meer te verzinnen tegen de verdubbeling op de d-lijn.

10…, Pc5

Stelling na 10..., Pc5

11. f6+!

Veel sterker dan 11. Tfd2, Pe4 12. Txd6, Pxd6 13. Txd6, Dxd6 14. Lc5, Thd8 en zwart kan vechten.

11…Ke8

Niet 11…gxf6 12. Txd6!, Kxd6 13. Txf6+ en wit wint. Maar ook na de tekstzet is het uit. Wit vond een harde winstweg.

12. Tfd2, Pe4 13. Txd6, Pxd6 14. Txd6, Dc7

Zwart moet het mat op e7 blijven dekken.

15. Da4+, Tb5

Na 15…Kf8 16. fxg7+, Kxg7 zit er een aardig mat in twee in!

16. Txa6, Kf8 17. Dxb5

en zwart hield het voor gezien.

25 reacties
  1. Pb6 is wel een leuke zet….Pac5 ligt voor de hand….oppassen voor mat via de dame naar g2.

  2. Pb6 had ik inderdaad bijna gedaan! Maar ik besloot op het laatste moment toch nog even wat beter te kijken, want ik was toch niet helemaal tevreden: als zwart kort rokeert kan ik wel een kwaliteit winnen, maar zwart heeft toch wel wat compensatie, met die mooie lange diagonaal en inderdaad die matdreiging op g2!

    Daarom is Pac5 inderdaad een logische zet: want daarmee kun je die loper op b7 afruilen. Maar er is nog een betere, waarmee je de idee-en ‘paard naar c5’ en ‘paard naar b6’ combineert!

  3. Sja, ik weet wat voor soort stelling er uit kwam. Denk dat ik hem heb. Maar is die zet, als die het is, ook niet redelijk standaard nog wel in bepaalde Najdorf varianten etc.? Je ziet hem soms nog wel eens terugkomen toch?

  4. Is het weer te makkelijk, Roel? Geen nood, er komt zodadelijk nog een mooie hersenkraker voor je aan 😉

  5. Ach makkelijk, dat valt wel mee. Maar ik heb hem wel eerder gezien, denk ik? Het is vooral ook een poging om een antwoord te ontfutselen zonder de zet te zeggen :P. Maar ik zie uit naar de hersenkraker!

  6. de hersenkraker ligt eral: waar laat ik het liggen? In de laatste diagramstelling hierboven kan zwart het redden, waarna hij niet minder staat met zijn twee centrumpionnen, waarvan er 1 een gedekte vrijpion is. In de diagramstelling daarvoor sta ik echter duidelijk beter. Ergens daartussenin mis ik dus voordeel…

  7. Zwart moet zowieso denk ik zijn torens gaan ontwikkelen met een aanval op de witte dame. Weet alleen nooit in dit soort stellingen welke toren het eerst

  8. Natuurlijk is een stuk ontwikkelen met tempowinst een heel belangrijke kandidaatzet. Ook mijn tegenstander dacht er zo over, en speelde 9…Tab8? Na 10. Da3 moest hij echter nog steeds het concrete probleem oplossen wat te doen tegen mijn dreiging 11. Tfd2 met aanval op d6! Daar had hij beter een zet eerder over kunnen nadenken, want nu was er niets meer te vinden.

  9. zwart dreigt daarmee de dame te slaan 😉 (Andre bedoelde 9…,a5, dus niet 1…, a5 in de allereerste diagramstelling, maar 9…, a5 in de derde diagramstelling, waarmee zwart de witte dame aanvalt)

  10. Trouwens, tijdens de partij vroeg ik me af: wat gebeurt er als je in de eerste stelling 1. Pa5 speelt?

  11. @Roel: Ook interessant, 1. Pa5. Ik overweeg dan sterk de 1…, 0-0. Dan is dat probleem met de koning in het centrum vast opgelost.

  12. Ja, maar 0-0 kost wel een kwaliteit. 1. Pa5, 0-0; 2. Pb6, Ta7
    NIET 3. Pc8??, Txc8 4. Lxa7, Txc2.
    Maar: 3. Pd5 voor een kwaliteit, OF: 3. Pxd7 voor een pion.

  13. Ja, het kost wel een kwaliteit, maar zwart krijgt dezelfde soort compensatie als die mij niet zo beviel na 1. Pb6, 0-0, wat ook een kwaliteit kost. Met name het zwarte loperpaar is bedreigend.

    Een voorbeeld: 1. Pa5, 0-0 2. Pb6, Ta7 (ook Ld5 is een zet hier) 3. Pd5, Lxd5 4. Lxa7 en nu bijvoorbeeld 4.., Tc8 met kompi

  14. Nog een kleine toevoeging: op 1. Pa5, 0-0 2. Pb6, Ta7 3. Pxd7 doet zwart 3…,Td8! en nu bijvoorbeeld 4. Lxa7, Txd7 5. Df2, Lh4! 6. Df3, Dxc2 met verschrikkelijke compi 🙂

  15. Oeps, in die laatste variant is 7. Pxb7 mogelijk. Het paard van a5 was in mijn gedachten naar a4 opgeschoven, waar het andere paard vandaan kwam. In dat geval wint 3. Pxd7 inderdaad een pion, en speel ik gewoon 3…, Pxd7 4. Lxa7, Ld5 en heb dan het loperpaar als compensatie voor een volle kwaliteit.

    Dan wint ook de optie 2…, Ld5 aan kracht: wit moet kiezen: de kwaliteit op a8, of zwart een dubbelpion bezorgen op de d-lijn, maar in beide gevallen heeft zwart nog wel een pluspion.

  16. Zeg Richard, om eens terug te komen op deze stelling. Waarom speel je daar. 4. Pc8? Dat paard is toch een olifant, die zijn toch sterker dan lopers?
    Wat denk je van 4. f5!? Na 4. … Dc6 overweeg ik zelfs 5. Tad1 te doen: voordeel blijft volgens mij behouden in het eindspel, omdat zwart nog altijd niet kan ontwikkelen.
    Na 4. f5, e5 denk ik dat 5. f6 toch wel heel sterk moet zijn. 5. … Lxf6 wordt natuurlijk beantwoord met 6. Txf6 met meer dan genoeg compensatie.
    Na 4. f5, f6 kan 5. Lh6 tactisch al (levert misschien niets op na 5. … Tg8), maar ook simpel slaan op e6 en Lc5 (zwakke pion op e5, sterk paard op d6, zwakke koning) moet grote plus opleveren.

    Eigenlijk viel me een beetje op dat je als aanvaller eigenlijk simpelweg een stuk ruilt. Is die loper op e7 wel zo heel erg belangrijk, nu door het paard op d6 eigenlijk ook de witte velden juist zwakker zijn? Bovendien geeft het de zwarte koning weer wat luft en kan zwart zich ontwikkelen. … hmmmm. Wederom iets om later op terug te komen!

  17. Ik kan het niet nalaten om toch nog over deze partij na te denken. Hoe langer ik erover nadenk, hoe meer ik ervan overtuig raak dat 4. Pc8 niet de goeie kan zijn en dat je daar al het voordeel weggeeft. (trouwens: grappig, ik zie nu pas je PS, bij deze dan :P).
    4. Pc8 ziet er zo logisch uit, omdat de zwarte velden bij zwart altijd een probleem worden en wit altijd uit is op die zwartveldige loper. En toch denk ik dat hij hier niet zo belangrijk is… Ik denk dat de stellingskenmerken dat duidelijk kunnen maken.

    Vanuit stelling 2 gezien: stellingskenmerken:
    wit: wit is ontwikkeld m.u.v. Ta1; wit heeft een sterk paard op d6; wit heeft gerokeerd.
    zwart: zwart heeft de koning vaststaan in het centrum; zwart is weinig ontwikkeld, zwart heeft moeilijkheden de ontwikkeling te voltooien (damevleugel en ook koningsvleugel); zwart is ietwat ongecoördineerd (Da4 lijkt buitenspel te staan).

    Als we nou kijken naar de stelling van zwart na 6. … d6, dan valt dit als volgt uiteen:
    wit: is ontwikkeld m.u.v. Ta1, wit heeft gerokeerd, wit heeft een zwartveldige loper t.o.v. een zwak kleurencomplex bij zwart.
    Zwart: zwart heeft de koning in het centrum, zwart is nog niet volledig ontwikkeld. That’s it! Zwart is al meer gecoördineerd met de dame op c6 en zwart heeft ook niet langer problemen met de ontwikkeling! Kf8 blokkeert Th8 immers niet meer en pion d6 geeft het paard op b8 een veilig veld op d7.
    Daar komt nog bij dat het kleurencomplex wel een probleem is, maar niet zo’n enorm probleem voor zwart, omdat zijn pionnen (d6 vooral) de taak van de loper deels overnemen.

    Zie hier het resultaat van 3 zetten van weerzijden. De stelling van wit is niet verbeterd, misschien zelfs verslechterd (is Pd6 niet een groter voordeel dan de niet zo heel onstabiele zwarte velden na …d6?), terwijl zwart er enorm op vooruit gegaan is.

    Bovendien denk ik dat in de 2e stelling (voor 4. Pc8) niet de zwarte velden van zwart het grote probleem vormen. Dat is de ontwikkelingsachterstand en de koning in het midden. Dat houdt in dat we snel moeten zijn, lijnen openen en geen aanvallers moeten ruilen. 4. Pc8 doet daar niets voor: het is sloom, opent geen lijnen en ruilt zelfs 1 van de belangrijkste witte aanvallers.

    ——
    genoeg hierover!
    Ander idee dat ik erg interessant vind is ergens rond zet 4 Pxf7 te spelen. Een voorbeeld waar dit idee al direct winnend zou zijn is bijv.
    4. f5, Pc6 5. Pxf7 (je krijgt een lintje als je 5. …Kxf7 6. fxe6++, Kxe6 laat werken).
    Bovendien is 4. f5, e5 5. Pxf7 een idee, omdat na 5. …Kxf7 6. Dd5 wit materiaal wint.
    Zelfs 4. Pxf7 heeft zijn charme, al is dat misschien net een halve zet te vroeg. 4. … Kxf7 5. f5, Lf6 6. Lg5 is niet zo gemakkelijk af te maken… maar wel bloedlink voor zwart.

  18. Ha Roel, mooi dat ik je toch heb weten te verleiden tot enig denkwerk 🙂

    Goede opmerkingen. 4. f5 is zeker een belangrijke kandidaat, 4…e5 verliest idd gewoon al materiaal na 5. Pxf7 dus die valt af. 5…f6 is ook een concessie. Ik vond 4…Dc6 echter wel lastig te bestrijden. Ik heb daar lang gekeken naar 5. fxe6!? maar vond geen winst na 5…Dxd6 6. Txf7, Ke8!

    Jij stelt daar 4…Dc6 5. Td1 voor. Natuurlijk houdt wit ook in het eindspel compensatie, maar het is niet zo makkelijk.

    4. Pc8 is volgens mij toch wel een goede zet: 4…Dc6 5. Pxe7, Kxe7 en nu analyseer je de stellingskenmerken na 6. Dxb4?! d6 en ben ik het met je eens. Jouw analyse verwoordt daar beter dan ik wat me dwarszat tijdens de partij. Maar de fout ligt volgens mij bij 6. Dxb4?! wat zwart tijd geeft voor ontwikkeling met 6…d6.

    Kijken we naar de stelling na 5…Kxe7 dan zien we: wit heeft het enige ontwikkelde stuk van zwart afgeruild. (Afgezien van de zwarte dame). Zwart is zeer zwak op de zwarte velden. Zwart heeft twee zetten nodig om het paard op b8 en de toren op a8 te ontwikkelen. Die situatie was m.i. een goed moment voor 6. f5! Zwart kan dan niet zoals in de boel dicht houden met 6…e5 (zie http://www.meppelerschaakvereniging.nl/externe-competitie/op-zn-siciliaans). Hij zal moeten schipperen met iets als 6…f6, maar kan dan na bijvoorbeeld 7. Dxb4 geen d6 meer spelen om zijn zwakte op d6 te verdedigen.

  19. Even heel snel: wat is het bezwaar tegen het eindspel? Je schrijft dat het moeilijk blijft, maar hoezo dan?
    Stel ik speel inderdaad 4. f5, Dc6 5. Tad1 (5. Lf4 is een ijzersterke kandidaat overigens). En stel zwart gaat voor het eindspel met 5. … Dxd6, 6. Dxd6, Lxd6 7. Txd6. Welke zet kan zwart dan nog doen? Stel 7. … exf5 8. Lc5 en nu 8. … Ke8 9. Te1+, Kd8 10. Lb6+, Kc8 11. Te7 is echt geen pretje.
    8. … Kg8 9. Txf5 is misschien al wel genoeg. Die hele damevleugel kan nog altijd niet spelen daar, vanwege pion d7. Als je Pc6 speelt, heeft wit ineens de 7e rij in bezit.
    Ok, misschien niet ZO eenvoudig allemaal.
    De vraag is dan, wat gebeurt er na 4. f5, Dc6 5. Lf4? Hoe gaat zwart zich ontwikkelen dan?

  20. in het eindspel: na 7. Txd6 doet zwart Ke8 wat mij betreft.

    Na 5. Lf4 vond ik f6 wel een lastige zet: zwart wil met e5 een paard winnen.

.