Spelregelrubriek-deel 2: promotie is heel mooi, maar kan ook tot verlies leiden!

                                                     

Je zal wel denken, wat is dit nu weer voor geks; promotie van een pion leidt toch meestal tot een fraaie zege?! Ja,dat is meestal ook zo, maar doe het dan alstublieft op de juiste manier. Het is toch normaliter niet zo eenvoudig om met een pion de overkant te halen en als het dan een keer gebeurt, promoveer dan correct, want anders heb je er geen plezier van, erger nog: het kan je ondergang zijn!

Eerst maar weer de regels van de Wereldschaakbond, de FIDE….

De procedure bij promotie:

  1. De speler zet de pion op het laatste veld en , als het gevraagde stuk ( een dame, loper, paard of toren ) niet aanwezig is, zet hij de klokken stil
  2. Hij roept de wedstrijdleider en informeert hem welk stuk hij nodig heeft
  3. De wedstrijdleider geeft het stuk aan de speler en de speler zelf plaatst het stuk op het bord
  4. De wedstrijdleider start de klok

Soms liggen er al extra dames klaar, maar die worden nooit vlak voor eventuele promotie snel neergelegd op de speeltafel, want dan is er sprake van een vorm van voorzeggen!

Op het Europese Jeugdkampioenschap Rapidschaak 1998 haalde een jeugdspeler er een tweede dame bij na promotie van een pion. Omdat hij, mede door tijdgebrek, zo gauw geen dame kon vinden, zette hij een omgekeerde toren op het bord en deed daar de damezetten mee. De arbiter die bij het bord stond, reageerde bliksemsnel. “Een omgekeerde toren is geen dame”. Tot ieders verbijstering werd de toren omgedraaid en moest hij er in het vervolg torenzetten mee doen. Mede hierdoor verloor de speler zijn gladgewonnen stelling en raakte hij zo van slag dat hij deze en nog enkele andere partijen verloor.

Een schaakrechtklucht:

Wit: GM Miguel Najdorf ( Argentinië )

Zwart: GM Hans Ree ( Nederland )

Hoogovens Schaaktoernooi 1971

De stelling na 45…….c1

Ree haalt met een pion de overkant op veld c1 en wil een dame, maar die is niet voorhanden. Hij laat de pion staan en drukt zijn klok in. Najdorf roept verbaasd “Wat moet die pion daar op c1?!” en zet de klok stil. Hij dient een protest in bij scheidsrechter Orbaan, maar ook Ree dient natuurlijk een protest in. Een vreselijk gedoe ontstond, Najdorf dreigde zelfs het toernooi te verlaten, scheidsrechter Orbaan had overleg met de competitieleider en tenslotte kwam men eruit…

In die tijd werd er nog afgebroken en uiteindelijk werd er na acht dagen verder gespeeld vanaf het moment dat Ree zijn pion promoveerde. Dat was een onreglementaire zet, omdat hij de pion op c1 had gezet en de zet voltooid had met het indrukken van de klok. De zet was dus niet correct, want de pion had vervolgens vervangen moeten worden door een stuk! Najdorf had er tijd bij gekregen van de scheidsrechter, het tumult rond de partij ontstond immers in zijn tijd, terwijl  hij niets fout gedaan had, en was nu aan de beurt. Onder luid applaus van het publiek gaf hij de partij vervolgens op! Het schaakrecht had gezegevierd……..

De Amerikaanse bond heeft zijn eigen regels en die lijken voortgekomen te zijn uit de thuisregels: een omgekeerde toren kan prima voor dame doorgaan, tja wie heeft en nu twee dames thuis bij zijn schaakspel? Een praktische oplossing, waar vele spelers zich in kunnen vinden, maar doe het niet bij een officiële partij!

Tot slot natuurlijk de vraag, hoe promoveer je nu precies?

Wel, dat doe je als volgt:

  1. de pion wordt op de achterste rij gezet,
  2. Je pakt het gewenst stuk en plaatst dat op hetzelfde veld,
  3. en dan neem je de pion eraf.

Rusland heeft van oorsprong zo zijn eigen manieren en zij hebben dus ook een eigen manier van promoveren: ze pakken een stuk, zetten dat op het achterste veld en dan pakken ze de pion van de zevende rij af. Doe je dat bij een internationaal toernooi, dan speel je met vuur…….

Wereldkampioenschap snelschaak 2010 – Moskou 2010

Wit: Maria Severina ( 2032 )

Zwart: Tatiana Fatianova ( FM, 2289 )

Stelling na 48 ………..Tb6

Wit voert nu de Russische  promotiezet uit en pa kt een dame die ze op b8 plaatst. Vervolgens pakt ze de pion van het bord. De toekijkende assistent-arbiter grijpt direct in en verklaart de zet ongeoorloofd. Onreglementaire zetten bij snelschaken zijn niet toegestaan en hij verklaart de wedstrijd gewonnen voor zwart.

We eindigen deze rubriek tot slot in Engeland…….

In 1996 deed zich daar het volgende voor. Vadim Zvjaginsev ( 2600 ) staat beter en als hij Tf8 speelt en daarna promoveert met e8D dan wint hij de afruil en misschien de partij. Hij vergist zich echter en pakt een dame, die hij op veld e8 wil zetten. Op het laatste moment bedenkt hij zich echter en doet de dame weg en speelt Tf8. Dit leidt tot een protest, maar de arbiter beslist “Aanraken is zetten en de pion op e7 is niet aangeraakt” en het protest werd daarmee afgewezen. Hij won de wedstrijd uiteindelijk in remisestelling toen de vlag van de zwartspeler viel……..

John Tumock, een Engelse arbiter, omschrijft dit voorval erg mooi: het lijkt op het vrijspreken van wit, terwijl die een moord gepleegd heeft…….

Gebruikte bron: Een introductie in het schaakrecht – Pieter de Groot

 

Sibbele Bonthuis

Één reactie
  1. Handig Sibbele!! Ik geloof dat ik gisteren al met zo’n probleem zat: wat doe ik straks in tijdnood nu ik geen dames kan vinden? (iedereen speelde nog om mij heen). Maar dit is dus het antwoord: pion op promotieveld en dan klok stilzetten! Goed om te weten :).

    Overigens hielp je aanwezigheid in Hoogeveen vandaag, Sibbele! Na een blunder in de opening toch nog gewonnen door een reeks onnauwkeurigheden van mijn tegenstander in tijdnood :).

.