Spelregelrubriek-deel 4: aanraken is zetten!

Tja, de regel “aanraken is zetten en loslaten is gezet” is toch wel een hoofdregel, die de nieuwe schakers snel leren, vaak door schade en schande, maar dat werkt vaak prima!

Aan de hand van enkele praktijkvoorbeelden verduidelijk ik deze belangrijke regel.

Voorbeeld 1:

Wit pakt de loper van a6 en pakt daarna ook zijn eigen loper vast die op f2 staat en ontdekt vervolgens dat hij de zwarte loper helemaal niet kan slaan met zijn loper. Hij verontschuldigt zich netjes en wil een andere zet doen, maar zwart protesteert en zegt dat hij de zwarte loper moet slaan, want die heeft hij als eerste aangeraakt. “Ja maar dat kan niet protesteert de witspeler. Oh ja hoor, met de toren”, zegt de zwartspeler fijntjes. De witspeler vraagt het aan de scheidsrechter en die oordeelt dat de zwartspeler volkomen gelijk heeft!

Voorbeeld 2:

De witspeler pakt de pion op f7 en dan zijn toren op f2 om te slaan op f7. “Oh, dat mag niet”, mompelt hij en wil een andere zet doen met de toren. Had hij eerst de toren aangeraakt dan mocht dat en had hij bijvoorbeeld T2 X e2 kunnen doen, maar hij heeft de pion het eerst aangeraakt en helaas kan hij die ook slaan met de loper van b3 en dat is verplicht! Jammer dan voor  wit!

Voorbeeld 3:

Zwart pakt zijn koning in de veronderstelling dat het zijn dame is en slaat de loper op e5. Zijn tegenstander protesteert en eist wel dat hij een zet met de koning doet en daar heeft de witspeler helemaal gelijk!

Voorbeeld 4:

Wit pakt zijn dame om het stuk naar c6 te spelen. Dan bedenkt hij zich en wil nog even nadenken, hij dacht dat de dame op b5 stond en laat het stuk op dit veld los. Loslaten is gezet zegt zijn tegenspeler en die heeft gelijk!

Voorbeeld 5:

(Uit de tijdnoodfase van de partij Tiviakov-Nijboer in Dieren 2006)

Wit speelt Df4 en zwart zet de klok stil en roept de scheidsrechter en  claimt dat wit  een onreglementaire zet doet. De scheidsrechter geeft Nijboer gelijk en wit krijgt twee minuten straf. Dan wil Tiviakov zijn witte koning spelen, maar Nijboer eist terecht dat hij een zet met de dame moet spelen! Db5 is mogelijk. Totaal ontluisterd verlaat Tiviakov de speelzaal. Drama vindt plaats in alle sporten…….

Tot slot Fischer! Hij speelde eens een partij tegen de Duitser Unzicker en Fischer heeft wel vaker de gewoonte om met geslagen stukken of pionnen te zitten friemelen terwijl hij in gedachten verzonken achter het bord zit. Zo ook nu, alleen had hij de pion van h7 te pakken om mee te friemelen  en hij was aan zet. Toen hij zich dit realiseerde speelde hij h5, een verliezende zet en Unzicker bood hem aan de zet terug te nemen, maar Fischer schudde zijn hoofd en gaf netjes op! Op en top een gentleman achter het bord!

Sibbele Bonthuis

Bron: Een introductie in het schaakrecht – Pieter de Groot